Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – prawicowa partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001), założona na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości (VI 2000 – VII 2001). Działacze PiS starszej generacji wywodzą się w większości ze środowisk dawnej AWS (PC, SKL i ZChN) oraz ROP. Prezesem partii jest Jarosław Kaczyński.

PiS jest obecne w parlamencie od jesieni 2001 roku, kiedy wprowadziło do Sejmu 44 posłów. W pierwszych polskich wyborach do Parlamentu Europejskiego partia zdobyła 7 mandatów.

Przełomowe okazały się wybory do Sejmu w 2005 roku, kiedy PiS minimalnie pokonało faworyzowaną Platformę Obywatelską. Po nieudanych negocjacjach koalicyjnych z PO zdecydowało się na powołanie mniejszościowego rządu z Kazimierzem Marcinkiewiczem na czele. Jednocześnie prezydentem RP został kandydat PiS Lech Kaczyński.

W połowie 2006 roku PiS zawiązało koalicję parlamentarną z Samoobroną i Ligą Polskich Rodzin, a premierem został prezes partii Jarosław Kaczyński. Rok później zdecydowano się na rozwiązanie parlamentu i rozpisanie na jesień 2007 nowych wyborów, w których PiS uzyskał drugi wynik i stał się największym klubem opozycyjnym wobec rządzącej od tamtego czasu koalicji PO-PSL

Program polityczny

W warstwie ideologicznej PiS podkreśla wagę wiary chrześcijańskiej i tradycyjnych wartości. W warstwie gospodarczej opowiada się za umiarkowanym interwencjonizmem państwowym. PiS opowiada się za zwiększeniem praw dla ofiar przestępstw i zaostrzeniem kar dla przestępców w szczególności za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu.

Postuluje utworzenie Urzędu Antykorupcyjnego i wprowadzenie zasady jawności oświadczeń majątkowych polityków i urzędników. Partia popiera integrację z Unią Europejską, a także jest za polityką proamerykańską. PiS poparł także udział polskich żołnierzy w operacji w Iraku i sprzeciwia się ich natychmiastowemu wycofaniu.

PiS zaprezentował całościowy projekt nowej konstytucji przewidujący m.in.: przyznanie prezydentowi prawa wydawania na wniosek Rady Ministrów rozporządzeń z mocą ustaw, zmniejszenie Sejmu i Senatu, likwidację Rady Polityki Pieniężnej.

Partia sprzeciwia się: legalizacji eutanazji, aborcji, rejestracji związków homoseksualnych oraz legalizacji tzw. "narkotyków miękkich".

PiS postuluje natomiast: przywrócenie kary śmierci, utrzymanie bezpłatnej edukacji w szkołach podstawowych, średnich i wyższych uczelniach państwowych, bezpłatnej służby zdrowia, lustracji majątkowej polityków oraz upublicznienie nazwisk wszystkich agentów peerelowskich służb specjalnych i dekomunizację, a także zmniejszenie liczby mandatów w obu izbach Zgromadzenia Narodowego i wprowadzenie systemu semiprezydenckiego.